Skala, liniowy czy ryczałt w 2026 roku: co się opłaca firmie

Formę opodatkowania na 2027 rok wybierzesz najpóźniej 20 lutego 2027 roku, jeśli pierwszy przychód przyjdzie w styczniu. Spóźnienie o jeden dzień zostawia Cię na obecnej formie przez cały rok, bez prawa do korekty. Wyniki za trzy kwartały 2026 roku masz już w księgach, więc to dobry moment, żeby policzyć wariant na kolejny rok.

Ile zapłacisz w każdej formie?

Każda forma ma inną stawkę, inną składkę zdrowotną i inne ulgi. Zestawienie dla 2026 roku:

Cecha	Skala	Liniowy	Ryczałt
Stawka podatku	12%, nad 120 000 zł 32%	19% bez progów	od 2% do 17% przychodu
Kwota wolna	30 000 zł	brak	brak
Koszty firmy	odliczasz	odliczasz	nie odliczasz
Składka zdrowotna	9% dochodu	4,9% dochodu	stała, wg progu przychodu
Odliczenie zdrowotnej	brak	do 14 100 zł rocznie	50% od przychodu
Wspólne rozliczenie z małżonkiem	tak	nie	nie

Na skali i liniowym składka zdrowotna nie spadnie poniżej 432,54 zł miesięcznie od lutego 2026 roku.

Kiedy skala podatkowa wychodzi najtaniej?

Na skali dochód do 120 000 zł płaci 12%. Kwota zmniejszająca podatek wynosi 3600 zł, co odpowiada 30 000 zł kwoty wolnej. Dochód 100 000 zł daje podatek 8400 zł (12% minus 3600 zł).

Skala daje też ulgi, których nie ma na innych formach. Wspólne rozliczenie z małżonkiem bez dochodów obniża podatek w drugim progu. Ulga na dzieci zmniejsza podatek, a nadwyżkę może zwrócić urząd. Skala ma jednak słabszą stronę: składka zdrowotna wynosi 9% dochodu i nie odliczysz jej od podatku. Dla dochodu 100 000 zł to 9000 zł rocznie, więcej niż sam podatek.

Od jakiego dochodu podatek liniowy daje oszczędność?

Policzyliśmy podatek razem ze składką zdrowotną dla osoby bez ulg, bez wspólnego rozliczenia i bez składek społecznych. Na liniowym odliczyliśmy zapłaconą składkę zdrowotną. Składki społeczne odliczysz w każdej formie: na skali i liniowym od dochodu, na ryczałcie od przychodu. Dlatego w tabeli pominęliśmy je w obu kolumnach, choć obniżają podatek każdemu przedsiębiorcy.

Roczny dochód	Skala: podatek + zdrowotna	Liniowy: podatek + zdrowotna
100 000 zł	17 400 zł	23 204 zł
150 000 zł	33 900 zł	34 454 zł
200 000 zł	54 400 zł	45 938 zł

W tym uproszczeniu obie formy zrównują się przy około 153 000 zł dochodu. Powyżej tej kwoty liniowy oszczędza coraz więcej, bo nadwyżka nad 120 000 zł na skali płaci 32%. Każda ulga na skali przesuwa ten punkt w górę. Rodzic dwójki dzieci, który rozlicza się wspólnie z niepracującym małżonkiem, zapłaci mniej na skali nawet przy 250 000 zł dochodu.

Komu opłaca się ryczałt?

Ryczałt płacisz od przychodu, bez odliczania kosztów. Stawkę wyznacza rodzaj działalności:

• 17% dla wolnych zawodów, na przykład prawników i doradców podatkowych.
• 15% dla części usług doradczych, reklamy i pośrednictwa.
• 14% dla usług zdrowotnych, architektonicznych i inżynierskich.
• 12% dla usług programistycznych.
• 8,5% dla wielu pozostałych usług.
• 3% dla handlu i gastronomii.

Ryczałt zostawia więcej w kieszeni firmie z niskimi kosztami i stawką 8,5% lub 12%. Programista z przychodem 200 000 zł i kosztami rzędu 10 000 zł zapłaci na ryczałcie 12% około 33 400 zł podatku i składki zdrowotnej. Na liniowym ten sam wynik kosztuje go około 43 600 zł. Sklep z marżą 15% zapłaci 3% od całej sprzedaży, więc przy niskiej marży ryczałt traci przewagę.

Stawkę sprawdź w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym według kodu PKWiU swojej usługi. Błędnie przypisana stawka oznacza zaległość podatkową z odsetkami.

Każda forma ma też własne zeznanie roczne: skala PIT-36, liniowy PIT-36L, ryczałt PIT-28. Ryczałtowiec, którego przychód w poprzednim roku nie przekroczył 200 000 euro, może płacić podatek kwartalnie zamiast co miesiąc.

Ryczałt ma też limit. Firma, która dopiero rusza, wybierze go bez względu na wysokość przychodów. W 2026 roku wybierzesz go, jeśli przychód z 2025 roku nie przekroczył 2 mln euro, czyli około 8,5 mln zł po kursie NBP z 1 października 2025 roku. Składka zdrowotna na ryczałcie zależy od progu przychodu: 60 000 zł i 300 000 zł rocznie.

Na jakie pytania odpowiedzieć przed wyborem?

Do decyzji wystarczą Ci cztery liczby i fakty z Twojej firmy:

1. Jaki procent przychodu zjadają koszty? Dla przychodu 200 000 zł i stawki 12% ryczałt przegrywa z liniowym, gdy koszty przekraczają około 27% przychodu.
2. Czy dochód w 2027 roku przekroczy 153 000 zł? Poniżej tej kwoty skala bez ulg wychodzi taniej niż liniowy.
3. Czy masz dzieci albo małżonka bez dochodów? Wtedy skala daje ulgi niedostępne gdzie indziej.
4. Jaka stawka ryczałtu wynika z kodu PKWiU Twojej usługi? Jeśli usługa pasuje do dwóch opisów, poproś urząd o interpretację.

Odpowiedzi wpisz do kalkulatora w programie księgowym albo przekaż księgowej razem z wynikiem za trzy kwartały.

Jak zmienić formę opodatkowania na 2027 rok?

Zmianę zgłaszasz oświadczeniem. Masz dwie drogi:

1. Aktualizacja wpisu w CEIDG na biznes.gov.pl, bezpłatnie i bez wizyty w urzędzie.
2. Oświadczenie w e-Urzędzie Skarbowym.

Jeśli dopiero zakładasz firmę, formę opodatkowania wskazujesz we wniosku CEIDG-1 przy rejestracji. Działająca firma zmienia ją aktualizacją wpisu.

Termin mija 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osiągniesz pierwszy przychód w roku. Przychód w styczniu oznacza termin do 20 lutego. Jeśli pierwszy przychód w roku wpłynie w grudniu, oświadczenie składasz do końca roku. Nowa forma działa od 1 stycznia, nawet gdy oświadczenie złożysz w lutym.

Zmienić zdanie możesz nawet po zapłaceniu podatku za styczeń, jeśli zdążysz przed 20 lutego. Uzgodnij wtedy z księgową, jak rozliczyć styczeń. Przed decyzją poproś je o symulację na Twoich liczbach z 2026 roku, bo tabela powyżej pomija składki społeczne i ulgi.