Przedsiębiorca na prawach konsumenta: kiedy JDG ma ochronę jak klient

Prowadzisz sklep z AGD i kupujesz ekspres do kawy dla pracowników. Po 5 miesiącach ekspres się psuje. Sprzedawca odpowiada, że kupiłeś go na firmę, więc reklamacja konsumencka Ci nie przysługuje. Od 1 stycznia 2021 r. to nie zawsze prawda. W takim przypadku masz prawo do odpowiedzi na reklamację w ciągu 14 dni, tak jak klient prywatny.

Kto może skorzystać z ochrony konsumenckiej?

Przepisy obejmują osoby fizyczne z jednoosobową działalnością wpisaną do CEIDG. Spółki prawa handlowego z tej ochrony nie korzystają. Muszą być spełnione dwa warunki naraz:

1. Umowa jest bezpośrednio związana z Twoją działalnością gospodarczą.
2. Z treści umowy wynika, że nie ma ona dla Ciebie charakteru zawodowego.

Charakter zawodowy ocenia się przede wszystkim na podstawie przedmiotu działalności, który widać w CEIDG. Chodzi o kody PKD i opis tego, czym się zajmujesz. Kody PKD mają jednak charakter statystyczny. Sąd lub sprzedawca spojrzy więc na treść konkretnej umowy, a kod potraktuje jako wskazówkę.

Jak to wygląda w praktyce?

Właściciel warzywniaka kupuje farbę do odświeżenia sklepu. Farba nie ma nic wspólnego z handlem warzywami, więc może liczyć na ochronę konsumencką. Hurtownik materiałów budowlanych kupujący tę samą farbę już jej nie dostanie. Farba należy do jego branży i zna ją zawodowo.

Firma	Zakup	Ochrona konsumencka
sklep z AGD	ekspres do kawy dla pracowników	tak, zakup spoza branży
grafik komputerowy	laptop do projektowania	nie, sprzęt do zawodu
warzywniak	farba do remontu sklepu	tak, zakup spoza branży
hurtownia budowlana	farba do remontu biura	nie, towar z własnej branży
fryzjer	ekspres do poczekalni	tak, zakup spoza branży

Najtrudniej ocenić sprzęt biurowy i elektronikę. Laptop grafika służy mu do pracy. Ten sam laptop kupiony przez piekarza do prowadzenia księgowości nie ma związku z wypiekami. Gdy masz wątpliwość, zbierz dowody, o których piszemy niżej.

Jakie prawa zyskujesz?

Ochrona nie obejmuje całego prawa konsumenckiego. Dotyczy trzech obszarów:

• Klauzule niedozwolone. Postanowienie umowy, które rażąco narusza Twoje interesy i nie zostało z Tobą uzgodnione, nie wiąże Cię. Sprzedawca nie powoła się na nie w sporze.
• Odpowiedzialność za wady towaru. Przy reklamacji masz takie uprawnienia jak konsument. Sprzedawca nie może ich ograniczyć ani wyłączyć w regulaminie, co w obrocie między firmami jest dozwolone.
• Odstąpienie od umowy w 14 dni. Dotyczy umów zawartych na odległość, np. w sklepie internetowym, oraz poza lokalem przedsiębiorstwa.

W relacjach czysto firmowych sprzedawca może w umowie mocno okroić rękojmię. Gdy jesteś przedsiębiorcą na prawach konsumenta, takie zapisy Cię nie dotyczą.

Czego ta ochrona nie daje?

Status przedsiębiorcy na prawach konsumenta nie czyni Cię konsumentem we wszystkich sprawach. Kilka ograniczeń warto znać przed zakupem:

• Ochrona nie dotyczy zakupów z Twojej branży, nawet drobnych.
• Nie obejmuje spółek, także gdy kupuje jednoosobowy wspólnik.
• Rzecznicy konsumentów działają w sprawach konsumenckich. Przy zakupie na fakturę firmową rzecznik może odmówić interwencji.
• UOKiK nie zajmie się Twoją indywidualną sprawą. Urząd reaguje na praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów.

Spór ze sprzedawcą rozstrzygniesz więc sam, pismem albo w sądzie.

Jak wykazać, że zakup nie ma charakteru zawodowego?

Sprzedawca ocenia Twój status na podstawie dokumentów, które ma w ręku. Przygotuj je jeszcze przed zakupem:

1. Sprawdź swój wpis w CEIDG. Zobacz, jakie kody PKD i jaki przedmiot działalności widzi kontrahent.
2. W zamówieniu lub w uwagach do faktury wpisz, do czego kupujesz rzecz, np. „ekspres do kuchni pracowniczej”.
3. Jeśli sprzedawca ma formularz oświadczenia o niezawodowym charakterze zakupu, wypełnij go przy składaniu zamówienia.
4. Zachowaj korespondencję, w której sprzedawca potwierdza przyjęcie zamówienia z tym opisem.

Oświadczenie nie zmieni charakteru zakupu, gdy rzecz należy do Twojej branży. Fryzjer, który opisze nożyczki fryzjerskie jako prywatne, nie uzyska ochrony. Opis pomaga jednak w sytuacjach granicznych, np. przy sprzęcie biurowym.

Jak może brzmieć oświadczenie o celu zakupu?

Wpisz je w uwagach do zamówienia albo wyślij mailem przed opłaceniem. Dopasuj nawiasy do swojej firmy:

Kupuję [ekspres do kawy, model] jako przedsiębiorca wpisany do CEIDG, NIP [numer]. Prowadzę działalność w zakresie [sprzedaż detaliczna AGD]. Zakup służy [wyposażeniu kuchni dla pracowników] i nie ma dla mnie charakteru zawodowego. Proszę o fakturę na firmę.

Sprawdź przed wysłaniem cztery elementy:

• nazwa i model rzeczy zgadzają się z zamówieniem.
• opis działalności pokrywa się z wpisem w CEIDG.
• cel zakupu wskazuje konkretne miejsce użycia, np. kuchnię albo poczekalnię.
• oświadczenie ma datę wcześniejszą niż odbiór towaru.

Ogólne sformułowanie „zakup na potrzeby własne” niewiele daje w sporze. Sprzedawca i sąd szukają związku rzeczy z Twoją branżą, więc opisz go wprost.

Co zrobić, gdy sprzedawca odmawia?

Złóż reklamację na piśmie i powołaj się na przepisy o przedsiębiorcy na prawach konsumenta. Dołącz wydruk z CEIDG i dowód celu zakupu. Sprzedawca ma 14 dni na odpowiedź. Jeśli nie odpowie w terminie, reklamację uważa się za uznaną.

Gdy odstępujesz od umowy zawartej przez internet, wyślij oświadczenie w ciągu 14 dni od odbioru towaru. Sklep może wtedy zażądać wyjaśnień. Odpowiedz krótko: co kupiłeś, czym zajmuje się firma według CEIDG i do czego służy rzecz.

Na co uważać jako sprzedawca?

Jeśli sam sprzedajesz innym firmom przez internet, ta sama zasada działa w drugą stronę. Klient z JDG może odstąpić od umowy albo złożyć reklamację na zasadach konsumenckich. Regulamin sklepu powinien to uwzględniać. Zapis „zwroty tylko dla konsumentów” nie wystarczy, gdy klientem jest jednoosobowa firma kupująca towar spoza swojej branży.

Dodaj w formularzu zamówienia pole na oświadczenie o celu zakupu. Ocenę ułatwi Ci też podgląd wpisu klienta w CEIDG, który jest publiczny.

Przejrzyj też wzorzec umowy i regulamin pod kątem klauzul niedozwolonych. Zapis wyłączający odpowiedzialność za wady wobec wszystkich firm nie zadziała wobec klienta z JDG, który kupuje poza swoją branżą. Takie postanowienie nie wiąże tego klienta, a reszta umowy obowiązuje dalej.